=======================================
LVVN-MEDEDELINGEN JANUARI 2005, NR. 47
=======================================


*Alle abonnees heel goede feestdagen toegewenst!*


In deze aflevering:


+ Oproep


+ Komende evenementen
++ Winternachten. Internationaal Literatuurfestival
++ Toneelbewerking Max Havelaar
++ Bilderdijks echtgenotes


+ Varia
++ www.bijbelencultuur.nl uitgebreid met educatieve toepassingen
++ In voorbereiding: "Van onze taalkundige medewerker"
++ Herziene editie Groene Boekje
++ Nijmegenaar Thijs Goverde wint Literaire Prijs Gelderland


1. OPROEP


[ingezonden mededeling van Rob Hamburger]
Het is misschien wat ongebruikelijk, maar ik zou het erg op prijs stellen indien één van mijn LVVN-genoten mij op weg zou willen helpen bij het zoeken naar introductieve literatuur over het (naar ik begrijp commercieel succesvolle) fenomeen "smart reading". Ik merk, dat sommigen in het voortgezet onderwijs er werkelijk wonderen van verwachten, maar het is mij
tot op heden niet gelukt er een min of meer wetenschappelijk gefundeerd oordeel of zelfs maar een vakinhoudelijke bespreking van te vinden. Ik kan mijn natuurlijke scepsis niet onderdrukken, werk niet op een hoger-onderwijsinstituut en heb daardoor niet even gemakkelijk toegang tot een instituutsbibliotheek; vandaar deze oproep.
Onafhankelijk van het succes ervan wens ik alle ontvangers van deze mail vast prettige feestdagen en een gelukkig 2005.
Rob Hamburger, Dordrecht; tel 078 6131456; e-mail rhamburger@hetnet.nl


2. KOMENDE EVENEMENTEN


2.1. *Winternachten. Internationaal Literatuurfestival*
Woordcultuur en beeldcultuur staan centraal in de tiende editie van Winternachten. Meer dan zestig schrijvers, dichters, muzikanten en performers treden een lang weekeinde op in Den Haag, met tientallen programma's rond het thema "woord versus beeld". De optredenden komen dit jaar uit Suriname, Aruba, Curaçao, Indonesië, Zuid-Afrika, Nederland,
Maleisië, en - in een speciaal programma - uit Turkije. Het festival beleeft dit jaar zijn officiële opening in de Ridderzaal, met de
DOEN-Winternachtenlezing door de Turkse schrijver Orhan Pamuk, hoofdgast van het festival.

Wanneer: donderdag 20 januari tot zondag 23 januari
Waar: diverse plaatsen in Den Haag
Meer informatie:
http://www.winternachten.nl/winternachten/bovenmenu.php?taal=nederlands


2.2. *Toneelbewerking Max Havelaar*
Hummelinck Stuurman Theaterproducties brengt een nieuwe toneelbewerking van Max Havelaar op de planken, met o.a. Thom Hoffman, Bram van der Vlugt, Kees Hulst, Nettie Blanken. De speelperiode is van januari t/m juni 2005.
De première is zaterdag 12 februari in Leiden. NB: Voorafgaande aan de voorstelling wordt er in een aantal theaters een voorbespreking gehouden.
Zie voor de speellijst:
http://www.hummelinckstuurman.nl/


2.3. *Bilderdijks echtgenotes*
De eerstvolgende jaarvergadering van de Vereniging "Het Bilderdijk-Museum" vindt plaats op 4 februari 2005. Voorafgaand aan deze vergadering worden lezingen gehouden rondom het thema "Bilderdijks echtgenotes: Catharina Rebecca Woesthoven en Katharina Wilhelmina Schweickhardt". Sprekers zijn Ellen Krol en Pim van Oostrum.
Ook niet-leden zijn van harte welkom!

Wanneer: vrijdag 4 februari
Waar: Hoofdgebouw Vrije Universiteit Amsterdam, De Boelelaan 1105, kamer 1B-21
Nadere info: tel. (020) 645 4368 (alleen 's avonds)
E-mail: bilderdijkmuseum@planet.nl


3. VARIA


3.1. *www.bijbelencultuur.nl uitgebreid met educatieve toepassingen*
[ingezonden mededeling van Hubert Slings, project "Bijbel in de Nederlandse Cultuur"]
In deze donkere dagen voor Kerst is er gelukkig af en toe een lichtpuntje: zo is het bijbelboek Matteüs (www.bijbelencultuur.nl/direct?boek=mat) toegevoegd aan www.bijbelencultuur.nl. Daarmee staat nu het complete
Kerstverhaal, een co-productie van de evangelisten Matteüs en Lucas, op de site, en hebben Lucas' herders gezelschap gekregen van Matteüs' "Drie Koningen".

*Uitbreidingen*
Naast de oplevering van Matteüs presenteert www.bijbelencultuur.nl twee nieuwe toegangspoorten: de Rode Draden en de Webquests. In aanvulling op de ingangen per bijbelboek bieden de Rode Draden (www.bijbelencultuur.nl/direct?rodedraad=rd-id1102022488494) bezoekers de kans om dwars door de website te surfen, zonder te verdwalen: aan de hand van bepaalde thema's worden tal van tussendeuren geopend, waardoor een
nieuwe blik op de collectie wordt geboden.
De Webquests (www.bijbelencultuur.nl/direct?webquest=wq-id1101381074719) bieden een educatieve toepassing van de site voor het voortgezet onderwijs. De leerlingen kunnen kiezen uit een aantal gestructureerde didactische
opdrachten, die zij in principe zelfstandig kunnen uitvoeren. Het eindresultaat is altijd concreet: bijvoorbeeld een presentatie voor de groep of een cd met toelichting.
Beide toepassingen zijn tot stand gekomen met steun van het VSB fonds. De Mondriaanstichting heeft bijgedragen aan de Rode Draden.

*Kerstverhaal*
De eerste reeks Rode Draden en Webquests zijn gewijd aan het thema Kerst.Voorbeelden:
-"Kerst in de Lage Landen", een Rode Draad over allerlei aspecten van Kerst, zoals de ontstaansgeschiedenis, kerstcadeaus, de kerstboom en de traditie van de kerststal
-"Kerst op klompen", een Webquest over de achtergronden van Kerst en van het Nederlandse kerstfeest
-"Kerst in de moskee", een Webquest over de overeenkomsten en verschillen tussen de bijbel en de koran in hun beschrijving van de gebeurtenissen rondom Jezus' geboorte.

*Bijbelencultuur.nl*
www.bijbelencultuur.nl is een vraagbaak voor iedereen die meer wil weten over de Bijbel en de invloed ervan op onze cultuur. In de Bijbelteksten zelf is doorklikken mogelijk naar o.a. beeldende kunst, architectuur, muziek, literatuur, toelichtingen en commentaren. Ook op thema zoeken in de Bijbel als geheel is mogelijk, zoals op "man-vrouw" en "feesten en rituelen".
De site is in 2002 gelanceerd en wordt steeds verder uitgebouwd. Het totale project Bijbel in de Nederlandse Cultuur zal 5 jaar in beslag nemen.
www.bijbelencultuur.nl maakt gebruik van de integrale bijbeltekst van de Nieuwe Bijbelvertaling. Amsterdam University Press (AUP) ontwikkelt de site in samenwerking met het Nederlands Bijbelgenootschap en met ondersteuning van het VSB fonds.

Homepage Bijbel in de Nederlandse Cultuur: <http://www.bijbelencultuur.nl/>
Homepage DPC: <http://www.uba.uva.nl/dpc/>
Homepage AUP: <http://www.aup.nl/>


3.2. *In voorbereiding: "Van onze taalkundige medewerker"*
[ingezonden mededeling van Jan Noordegraaf, Opleiding Nederlands VU]
In de jaren vijftig van de vorige eeuw was de latere Utrechtse hoogleraar Algemene Taalwetenschap, H. Schultink (geb. 1924), taalkundig medewerker van de toenmalige NRC. Van huis uit neerlandicus schreef Schultink onder meer
over spelling, purisme, Nederlands aan buitenlanders, de positie van het Vlaams, de nieuwe Van Dale en wijdde hij verscheidene bijdragen aan vereerde leermeesters als G.G. Kloeke en C.B. van Haeringen en hun beider werk.
Daarnaast kwamen in zijn stukken ook algemeen-taalkundige onderwerpen breed aan de orde: in een tijd dat historisch-dialectologisch onderzoek nogdomineerde, brak Schultink een lans voor een synchrone structurele aanpak.
Wie anno 2004 zijn besprekingen van structuralistische studies uit de jaren vijftig leest, ziet als het ware de opkomst van het structuralisme in Nederland. Ook was Schultink degene die - vele maanden voor Robert Lees' recensie in het Amerikaanse tijdschrift "Language" verscheen - in de NRC een bespreking publiceerde van Chomsky's "Syntactic structures" (1957).

Ten behoeve van de leden van het Werkverband Geschiedenis van de Taalkunde worden Schultinks taalkundige NRC-bijdragen thans gebundeld tot een boek dat de (voorlopige) titel draagt "Van onze taalkundige medewerker". Ook andere belangstellenden kunnen intekenen op deze uitgave, die zo'n 225 bladzijden zal tellen en waarschijnlijk in het voorjaar van 2005 zal verschijnen. Afhankelijk van de belangstelling zal de prijs rond de EUR 12,50 liggen.
Intekening kan per e-mail (j.noordegraaf@let.vu.nl.) of per brief: Jan Noordegraaf, Opleiding Nederlands, Faculteit der Letteren Vrije Universiteit Amsterdam, De Boelelaan 1105, NL-1081 HV Amsterdam.


3.3. *Herziene editie Groene Boekje*
[ingezonden mededeling van Linda Vaessen, Nederlandse Taalunie]
In oktober 2005 verschijnt de herziene editie van de Woordenlijst Nederlandse taal, ook bekend onder de naam Groene Boekje, tien jaar na de publicatie van de eerste editie. Al in 1994, ruim een jaar vóór het verschijnen van die eerste editie, hebben de ministers van de Nederlandse Taalunie besloten dat er om de tien jaar een herziene uitgave zou komen. De
herziening moet ervoor zorgen dat het woordbestand actueel blijft. De Nederlandse Taalunie wil met de herziene Woordenlijst de continuïteit en bruikbaarheid van de bestaande officiële spelling waarborgen. Daarbij is vooral ook gekeken naar mogelijkheden om de gebruiksvriendelijkheid te verbeteren.

De nieuwe uitgave zal in een aantal opzichten van de bestaande verschillen. Toch gaat het niet om een spellinghervorming. De officiële voorschriften uit 1995-1996 blijven van kracht. Dat geldt ook voor de spelling van de bastaardwoorden, het gebruik van de tussenletters -e-, -en- en -s- in samenstellingen en het gebruik van de zogenaamde diakritische tekens zoals
liggend streepje, apostrof en trema. De spellinghervorming van tien jaar geleden betrof uitsluitend die onderdelen. Het enige verschil nu is dat de uitzondering voor samenstellingen met een dierennaam als eerste lid en een plantkundige aanduiding als tweede woord, komt te vervallen. Het gaat om woorden zoals paardebloem. Zulke woorden worden maar zelden gebruikt, maar blijken wel voor onzekerheid te zorgen, vooral in gevallen als muize(n)tarwe tegenover muizenval en kreefte(n)sla tegenover kreeftensoep.

Ook is gebleken dat de voorschriften soms onvoldoende uitsluitsel geven. Het betreft aspecten zoals hoofdletters, afkortingen, leenwoorden uit het Engels en Frans, en de vervoeging van werkwoorden zoals faxen en deleten. De nieuwe
editie brengt hierin verbetering. De praktijk van de afgelopen tien jaar heeft aangetoond dat het publiek hieraan grote behoefte heeft. Bijna de helft van alle spellingvragen aan taaladviesdiensten gaan over zulke kwesties.

Een belangrijk verschilpunt met de bestaande editie vormt de tekst van de leidraad, waarin de voorschriften en principes van de Nederlandse spelling worden beschreven en uitgelegd. Er is gekozen voor een nieuwe tekst, die beter aansluit bij de behoeften van de gewone taalgebruikers. De tekst bevat veel meer voorbeelden en maakt waar mogelijk handig gebruik van schema's en overzichten. Ten slotte zal de tekst via een gedetailleerdere indeling en een trefwoordenregister beter worden ontsloten.

Ook het woordbestand van de Woordenlijst ondergaat enkele wijzigingen. De belangrijkste is dat lange rijen van samenstellingen met hetzelfde eerste lid zullen worden geschrapt en vervangen door enkele voorbeelden. Deze
samenstellingen bevatten nooit spellingproblemen, bijvoorbeeld de tientallen ingangen met geld- als eerste lid (geldbedrag, geldsom e.d.). De vrijkomende ruimte wordt gedeeltelijk opgevuld door opname van ingangen die niet vaak in
het gewone taalgebruik voorkomen en wel spellingproblemen bevatten. De Woordenlijst zal daardoor wat minder ingangen bevatten en toch meer richting geven.

De Nederlandse Taalunie werkt bij de voorbereiding van de nieuwe editie nauw samen met makers van andere producten die als gezaghebbende spellingbronnen door het grote publiek worden geraadpleegd, zoals woordenboeken en
spellingcheckers. Hierdoor zullen alle regels, voorbeelden en ingangen in deze producten overeenstemmen met de letter en geest van de officiële spelling, in het belang van eenheid en duidelijkheid voor de taalgebruikers.
De taalproducten die bij de samenwerking met de Taalunie zijn betrokken zullen desgewenst een merkteken kunnen voeren waaruit blijkt of ze met de officiële spelling overeenstemmen.


3.4. *Nijmegenaar Thijs Goverde wint Literaire Prijs Gelderland*
[ingezonden mededeling van literair tijdschrift "Parmentier"]
Tijdens een zeer spannende en vrolijke middag in het Posttheater in Arnhem werden onlangs de winnaars van de Literaire Prijs van de Provincie Gelderland bekendgemaakt. Twee Nijmegenaren werden bekroond. De literaire prijs, in opdracht van de provincie Gelderland georganiseerd door literair tijdschrift "Parmentier", stond dit jaar in het teken van jeugdliteratuur.
Deelnemers moesten een kort verhaal insturen voor kinderen in de leeftijd van 8 tot en met 12 jaar.

Winnaar van de prijs werd Nijmegenaar Thijs Goverde. Zijn verhaal "De vredesmachine", over een jongen die een machine bouwt om vrede op aarde te bewerkstelligen, werd door de jury beoordeeld als sterkste van de in totaal 152 inzendingen. "Dit verhaal is grappig, leuk en origineel. Het is spannend door de onverwachte gebeurtenissen, maar vooral doordat je bij geen enkele zin weet hoe de volgende gaat worden. Het thema is ernstig, maar de toon is aangenaam licht", zo stelde de jury, die daarnaast ook de zeer humoristische dialogen prees.
De 33-jarige Goverde, die al diverse kinderboeken publiceerde en naast schrijver ook cabaretier is, ontving uit handen van Jan van Maasakkers, hoofd cultuur van de provincie Gelderland, een cheque ter waarde van EUR 1.000.

Naast een deskundigenjury, bestaande uit Edward van de Vendel (jeugdboekauteur), Annelies Fontijne (uitgeverij Van Goor), Dik Zweekhorst (uitgeverij Querido) en Harry Bekkering (Radboud Universiteit Nijmegen), was er dit jaar ook een kinderjury. 47 leerlingen uit groep 7 en 8 van vrije school Meander in Nijmegen kozen een eigen winnaar.
Die winnaar werd de eveneens in Nijmegen woonachtige Jan Maurits Schouten (39), in het dagelijks leven hoofdredacteur van de "Schilders Vakkrant". Hij kreeg door de kinderen een medaille ter waarde van EUR 500 omgehangen, waarna vier kinderen uit de jury zijn verhaal "Het toverdoosje" voorlazen.

Omdat de winnaar van de prijs uit Gelderland komt verviel de prijs voor de beste Gelderse debutant. In plaats daarvan werd een extra aanmoedigingsprijs ter grootte van EUR 250 toegekend. Deze ging naar het verhaal "Dierenbeul" van de 27-jarige Mirjam van Houten uit het Friese Baaium. Tegelijkertijd met het bekendmaken van de prijzen verscheen ook een nieuw
nummer van "Parmentier", geheel gewijd aan jeugdliteratuur. Naast de winnende verhalen staan daarin onder andere nieuwe gedichten van Edward van de Vendel, Ted van Lieshout en Maria van Daalen en een essay van hoogleraar jeugdliteratuur Helma van Lierop-Debrauwer.
"Parmentier" is verkrijgbaar bij de betere boekhandel of te bestellen via
info@hetwildeoosten.nl of 06-48956623.


===============================
Reacties, opmerkingen en bijdragen
(en natuurlijk ook adreswijzigingen) naar:
Wim Klooster of Guido Leerdam,
wgk@xs4all.nl of guido.leerdam@wolmail.nl
Geef de vermelding van uw homepage door
voor plaatsing op:
http://www.lvvn.nl
===============================