Als eerste spreker op het LVVN-congres over het thema ‘Wat moet de leraar Nederlands?’ heb ik de volgende onderwerpen aan de orde gesteld: de opleidingsmogelijkheden, de maatregelen die zijn genomen om meer studenten voor de lerarenopleiding te interesseren, de samenwerking tussen de opleidingen en het werkveld, verbetering van de lerarenopleidingen en mogelijkheden om het beroep van leraar Nederlands aantrekkelijk te houden

Michel Couzijn kan om gezondheidsredenen vandaag helaas niet aanwezig zijn. Daarom zal ik, als vakdidacticus bij het Instituut voor de Lerarenopleiding van de Universiteit van Amsterdam (en dus een collega van Michel) iets vertellen over mijn ervaringen als lerares Nederlands en het perspectief van de lerarenopleiding op de rol van de docent Nederlands

Aan de Universiteit van Tilburg start in september 2011 een nieuwe lerarenopleiding, o.a. voor Nederlands. Zowel de didactiek als de inhouden willen wij, met behoud van het goede uit het verleden, richten op de toekomst. En daar is alle reden toe.

‘Mijn leerlingen weten niet wat een onderwerp is, ze kunnen geen pv vinden in een zin, een bijwoord verwarren ze met een bijvoeglijk naamwoord. Ik moet heel die basisleerstof er opnieuw inpompen.’ Het is opvallend hoeveel taalleerkrachten van het secundair/voortgezet onderwijs elk jaar hetzelfde zeggen. En wie krijgt in dit verhaal de schuld? De leerkracht van het jaar voordien natuurlijk, die op zijn beurt neerkijkt op een andere collega, die het basisonderwijs met de vinger wijst. Of schort er wat aan het onderwijs taalbeschouwing? Als zinsontleding niet goed werkt, dringt een zin-loze aanpak zich op.

De recente publicaties van Beter Onderwijs Vlaanderen en De Onderwijskrant doen vermoeden dat er ook wat rommelt in het onderwijswereldje bij ons in Vlaanderen. Voorlopig haalt het schoolvak Nederlands nog niet de media, die eer was onlangs voorbehouden aan het vak godsdienst. De godsdienstles is volgens kersverse aartsbisschop Léonard verworden tot een allegaartje van levensbeschouwelijke dingen.

Elias Annes Borger (1784-1820) en zijn ode ‘Aan den Rijn in de Lente van het jaar 1820’ zijn voornamelijk bekend gebleven door de Camera Obscura van Hildebrand (1839). In de novelle ‘De familie Stastok’ uit dat boek is mevrouw Dorbeen op een avondje, op verzoek van enkele gasten, bezig ‘op een hartroerende wijze het hartroerende meesterstuk des grooten Borgers te bederven’.

Opeens was hij er weer, vlak voor de verkiezingen, Maurice de Hond. Als opiniepeiler natuurlijk, maar ook in die reclamespot voor de Nederlandse Energie Maatschappij (NEM). In advertenties kun je hem ook tegenkomen als je op de trein staat te wachten of de klant doorbladert.

Hun hangen aan de kapstok. Die zin vond ik het geslaagdste deel van de discussie tussen Ronald Plasterk en Helen de Hoop in het tv-programma De wereld draait door. Wat ik mooi vond aan het voorbeeld is, dat iedereen meteen denkt dat er mensen aan de kapstok moeten hangen en niet bijvoorbeeld jassen.

Taal is voortdurend in verandering. Ondanks dat veel mensen taalverandering beschouwen als verloedering en ministers beloven om eigenhandig veranderingen tegen te houden (“Hun zijn laat ik mooi niet toe”, Plasterk in NRC next, februari 2010) laat de taal zelf zich niet tegenhouden.

Zoals het Nederlands in beweging is, is ook het Nederlands als tweede taal (NT2) in beweging. Dat geldt in de eerste plaats voor het contact tussen Nederlandstaligen en anderstaligen en in de tweede plaats voor het taalbeleid, de taalvaardigheid en het onderwijs aan NT2-leerders.